2. Het onderwijs

2.1 Aanmelding

Gedurende het hele jaar kunnen leerlingen worden aangemeld. Er zijn in principe geen wachtlijsten. Leerlingen die zich na half mei aanmelden worden soms niet direct meer geplaatst. Ze moeten dan wachten tot na de grote schoolvakantie. Ithaka neemt geen 18+ leerlingen aan. Als een leerling gedurende het traject 18 wordt dan mag hij/zij het traject wel afmaken.

Inschrijving en intake

Op dit moment geldt voor de intake van nieuwe leerlingen een bij corona-maatregelen passende aanpak. Kijk op de website hoe wij omgaan met de huidige situatie: https://www.ithaka-isk.nl/aanmelden

De inschrijving van nieuwe leerlingen vindt elke maandag om 12.30 uur plaats, met uitzondering van vakanties, feestdagen, studiedagen, etc. Deze uitzonderingen zijn te vinden op de website. De nieuwe leerlingen kunnen zich op maandag bij de receptie op de La Bohèmedreef 7 te Utrecht melden. Er wordt tot circa 16.00 uur ingeschreven en getest. Op de aansluitende woensdag worden intelligentietesten afgenomen van 08.45 uur tot circa 12.00 uur. Wanneer alle documenten en testresultaten in orde zijn, wordt de leerling in een passende klas geplaatst.

Het doel van de intake is om een prognose te stellen over de verwachte benodigde tijd die de leerling nodig heeft om door te stromen naar een vervolgschool. Ook stellen we een prognose op voor het verwachte uitstroomprofiel en leerjaar waarnaar de leerling door kan stromen.

Wat is er nodig voor inschrijving?

De ouders/verzorgers/voogd komen samen met de leerling naar de inschrijving.

Wanneer een leerling geen Nederlands spreekt verwachten we dat er iemand bij is die kan vertalen of informatie kan geven over de leerling. Voor een snelle plaatsing is het handig om diverse papieren mee te nemen. De papieren die u meeneemt naar de inschrijving zijn:

  • een verblijfsvergunning
  • een identiteitskaart of paspoort van de leerling en van de ouders (indien mogelijk)
  • een pasje van de zorgverzekeraar
  • een uitgebreid uittreksel uit het bevolkingsregister (GBA) met daarop datum vestiging in Nederland en geregistreerde nationaliteit(en)
  • het voorblad van het IND-formulier
  • de naam en het telefoonnummer van de huisarts
  • BSN d.m.v. een schriftelijk bewijs met officiële status
  • rapporten of certificaten van vorige scholen.
  • inentingsboekje

Plaatsing

Na de intake bepaalt de plaatsingscommissie in welke klas de leerling komt. De leerling en/of ouders/verzorgers krijgen van deze beslissing schriftelijk bericht. Afhankelijk van het moment van inschrijving wordt de leerling binnen 2 tot 7 weken geplaatst.

Meer informatie

Nadere informatie over de inschrijving en bijbehorende zaken kan worden verkregen bij Cecile Ogink, Joska Ottjes en Marije van Weelderen via intake@ithaka-isk.nl.

2.2 Hoe lang kunnen de leerlingen op Ithaka blijven

De duur van het verblijf op Ithaka varieert van 1 tot 3 jaar. Voor elke leerling wordt apart bekeken hoe lang de leerweg moet zijn om te kunnen slagen in het vervolgonderwijs. Daarbij wordt gekeken naar:

  • het aantal jaren onderwijs in het land van herkomst;
  • de leeftijd;
  • het leertempo;
  • de intelligentie;
  • eerdere onderwijservaring in Nederland.

Leerlingen met een goede vooropleiding die al wat Nederlands spreken kunnen in een enkel geval binnen een half jaar naar een andere school en leerlingen die nog nooit naar school gegaan zijn doen er vaak 3 jaar over.

2.3 Onderwijsdoelen

Ons onderwijs richt zich grotendeels op vaardigheden welke nodig zijn om op een vervolgschool te kunnen starten. Wat je nodig hebt, hangt natuurlijk af van wat je al kan. Maar aan een paar zaken besteden we in ieder geval aandacht:

  • alledaagse taal en speciaal taalgebruik; de schooltaal en de vaktaal behorend bij ieder vak;
  • het zelfstandig leren en werken;
  • een prettige samenwerkingspartner zijn voor anderen;
  • plannen en organiseren, je goed kunnen presenteren, informatie kunnen zoeken en verwerken;
  • sociale vaardigheden en omgangsvormen, waarin respect voor elkaars leef- en denkwijze centraal staat;
  • hoe het is om in Nederland op een school te zitten, hoe gedraag je je op school en wat er van je wordt verwacht;
  • hoe het is om in Nederland te wonen, welke regels zijn er, wat zijn de omgangsvormen en welke keuzes zijn er te maken.

2.4 Leerwegen en uitstroomprofielen

Op Ithaka onderscheiden we 3 leerwegen naar 7 uitstroomprofielen. Er zijn groepen voor analfabete leerlingen; zij stromen doorgaans na 1 jaar door in een van de hieronder genoemde profielen.

Leerlingen die de groene en oranje leerweg volgen, zitten in een groep van zo’n 16 tot 20 leerlingen.

Leerlingen die de blauwe leerweg volgen, zitten in groepen tot maximaal 28 leerlingen.


uitstroomprofielen

Afbeelding: Leerwegen en uitstroomprofielen Ithaka ISK

2.5 De vakken

Nederlands als Tweede taal (NT2)

De leerlingen leren de Nederlandse taal verstaan, lezen, schrijven en spreken.

Reken- en wiskundelessen

De leerlingen gaan verder waar ze in hun eigen land gebleven waren. Ieder op zijn eigen niveau. De leerlingen leren hoe in Nederland het vak wiskunde en rekenen gegeven worden: met veel nadruk op het gebruik van die vakken in de dagelijkse praktijk, gericht op het vinden van creatieve oplossingen en niet op het leren van trucs.

Creatieve vorming

De creatieve kant van de leerlingen wordt hier ontwikkeld. In Nederland is de ontwikkeling van creatieve vaardigheden heel belangrijk. Zo verwachten werkgevers bijvoorbeeld van hun medewerkers dat ze creatief kunnen inspelen op vragen die zich voordoen. Daarnaast levert creatieve vorming een bijdrage aan de verhoging van de kwaliteit van een ieders leven.

Sportlessen

Hierbij gaat het vooral om het samen spelen en werken, emotiebeheersing, het leren omgaan met elkaar, te leren winnen en verliezen. En natuurlijk is het belangrijk voor de leerlingen om veel en goed te leren bewegen. De sportlessen helpen leerlingen ook om een keuze te maken voor een sport in de vrije tijd. Sport zien we als een extra middel om aansluiting te vinden bij de rest van Nederland. Tijdens de sportlessen houden we rekening met de kledingvoorschriften van verschillende religies. Leerlingen moeten hun kleding wel zo dragen dat er geen gevaar voor de veiligheid ontstaat.

Drama

Tijdens dit vak wordt de creativiteit verder ontwikkeld. Het biedt daarnaast een mogelijkheid om je uit te drukken in een periode dat je nog weinig taal tot je beschikking hebt. Belangrijk is ook dat je de zogenaamde emo-taal begrijpt. Niet alleen de inhoud van een boodschap, maar ook de emotionele lading daarvan.

Engels

In Nederland is Engels voor de meeste mensen de tweede taal. Bovendien is Engels een wereldtaal. Daarom zijn leerlingen in Nederland verplicht om ook Engels te leren. In de meeste klassen op Ithaka beginnen we daar vast mee om leerlingen beter voorbereid naar het vervolgonderwijs te laten gaan.

Kennis der Natuur

In veel landen hebben de leerlingen het vak “science” gevolgd. Dat is een verzamelnaam voor vakken als natuurkunde, biologie en scheikunde. In deze lessen wordt ook de manier van denken en werken, die bij deze vakken centraal staat, aangeleerd.

Wereldoriëntatie

Bij wereldoriëntatie staan zowel aardrijkskunde als de Nederlandse geschiedenis centraal. Voor de oudere leerlingen zal de invulling meer gericht zijn op “Burgerschap”.

Zwemmen

Nederland is een waterland. Alle kinderen in Nederland leren daarom zwemmen. Daar krijgen ze zelfs een of meer diploma’s voor. De leerlingen op Ithaka kunnen leren zwemmen en een zwemdiploma halen. Dat gebeurt onder schooltijd. Zwemmen is een verplicht vak.

Mentoruren

Leerlingen tot 15 jaar starten elke dag met een les van hun mentor. Oudere leerlingen starten op maandag met hun mentoruur en sluiten de week er ook mee af. Tijdens het mentoruur is een belangrijk onderdeel de planning van de leeractiviteiten van die dag of die week.

OpMaat-Uren

In de OpMaat-Uren kiest een leerling zelf wat hij/zij leert. Er is veel mogelijk:

  • Huiswerk maken
  • Portfolio-opdrachten of onderzoeksvragen uitwerken
  • Workshop volgen
  • Extra aandacht geven aan een specifiek vak
  • Clubs
  • Werken aan een door de leerling zelf vormgegeven klus of project

Deze OpMaat-Uren zijn er omdat we merkten dat:

  • sommige leerlingen graag meer willen werken aan een bepaald vak, omdat ze dat nodig hebben op hun volgende school;
  • sommige leerlingen graag willen werken aan een vak dat nu niet op het rooster staat, maar dat zij wel belangrijk en interessant vinden voor hun toekomst. Bijvoorbeeld programmeren, of fotografie.
  • het voor alle leerlingen belangrijk is om zelfstandig te leren werken en zich verantwoordelijk te voelen voor hun ontwikkeling. Veel scholen – en dus ook de school na Ithaka – stellen hoge eisen aan zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.

In het mentoruur wordt met elke leerling afgesproken aan welke zaken hij tijdens het Opmaat-uur werkt. Elke leerling heeft altijd minimaal vijf afgesproken opdrachten ‘op zak’. Hij kan dat op vraag aan elke Opmaat-docent laten zien, ze zitten in zijn portfoliomap. De leerling kiest aan welke opdracht hij gaat werken. Hij kan bij een Opmaat-docent in de klas gaan zitten, waarvan hij verwacht dat die hem kan helpen als zich problemen voordoen, of een plekje op de gang van zijn etage zoeken.

Leerlingen kunnen ook clubs vormen. Een muziekclub, een kunstclub, een programmeerclub, een filosofieclub, etc. Ze maken dan een plan, waarin in ieder geval beschreven staat hoe vaak en waar ze bijeenkomen, welke activiteit(en) ze ondernemen, wat ze daarvan presenteren, welke ondersteuning ze nodig hebben.

Ontwikkelgesprekken

Drie keer per jaar bespreek je tijdens een ontwikkelgesprek met twee personen hoe ver je gevorderd bent. Je laat zien waar je aan gewerkt hebt, welk eisen er aan je zijn gesteld en wat jouw nieuwe doelen zijn.

Extra activiteiten

Gedurende het schooljaar zijn er extra activiteiten die de ontwikkeling ondersteunen. Op het programma staan onder andere: sportdagen, “lentekriebels” met voorlichtingen van JOU, Pretty Woman en het COC, voorleeswedstijden, theatervoorstellingen van “de Dansers”, “de Assembly”, training mediawijsheid, de leesweek, krachtles, het filmfestival, sollicitatietraining van JINC. In hoofdstuk 6 is meer te lezen over de extra activiteiten.


2.6 Burgerschap

Alle Nederlandse scholen besteden op hun manier aandacht aan burgerschap. Dat is logisch, want de leerlingen van nu, bepalen straks hoe de maatschappij eruitziet.

Het is dus van belang dat je je als een goede burger leert gedragen. Voor Ithaka-leerlingen betekent dat nogal wat. Het is belangrijk dat zij weten hoe onze maatschappij georganiseerd is, hoe democratie werkt, welke rechten en plichten er zijn. En ook wat Nederlandse normen en waarden zijn. Ze mogen er best hun eigen gedachten en meningen op na houden, maar er zijn grenzen: discriminatie van homoseksuelen is bijvoorbeeld absoluut niet toegestaan.

Soms vraagt dit van een leerling dat hij zijn gedrag flink zal moeten aanpassen. Allerlei zaken, die hij altijd normaal heeft gevonden, kunnen hier heel andere reacties oproepen. Voorbeelden genoeg: hoe je omgaat met leeftijdsgenoten van het andere geslacht, hoe je je weerbaar opstelt, hoe je je kleedt. Kortom, hoe je omgaat met verschillen.

Burgerschap is niet alleen doen wat er van je verwacht wordt, er hoort ook bij dat je je afvraagt wat jouw bijdrage aan de maatschappij is. Hoe je helpt de maatschappij beter te maken. Dan kan je denken aan zaken als het milieu, vrijwilligerswerk, goede doelen. En het is hoe dan ook belangrijk dat je meedenkt over de toekomst. Want de leerlingen van nu komen terecht in een wereld, die vanaf nu wordt vormgegeven.

Sommige onderwijsactiviteiten dragen direct bij aan burgerschapsdoelen: assertiviteitstraining, seksuele vorming, inspraakactiviteiten, opdrachten bij OpMaat-Uren, beroepenoriëntatie, etc. Vaak wordt er ook impliciet aan burgerschap gewerkt. Tijdens taallessen worden maatschappelijke thema’s aan de orde gesteld, bij biologie is er bijvoorbeeld aandacht voor milieubeheer.

Maar misschien is het allerbelangrijkste nog wel hoe in de dagelijkse gang van zaken de medewerkers laten zien hoe zij zich als rolmodel gedragen. Hoe ze conflicten oppakken, zorg dragen voor (sociale) veiligheid, oog voor de ander hebben en democratische waarden uitdragen. Zij zullen dit regelmatig met leerlingen bespreken.

2.7 Toetsen, rapporten en ouderavonden

Toetsing

Zodra een leerling op school komt, wordt hij of zij geplaatst in een groep die het beste aansluit bij zijn of haar mogelijkheden. De docenten houden in de gaten of een leerling zich ontwikkelt volgens de verwachtingen. Bij twijfel gedurende het traject wordt de leerling opnieuw besproken in de plaatsingscommissie en kan besloten worden tot plaatsing in een andere groep.

Ook zijn er tijdens het schooljaar twee toetsmomenten, vaak in december en in mei. Dan worden alle groepen weer opnieuw bekeken en ingedeeld. Dat kan betekenen dat een of meerdere leerlingen van groep veranderen. We houden daarbij steeds rekening met de leeftijd en het leertempo van de individuele leerling. In een enkel geval komt het voor dat een leerling van profiel moet veranderen. Dit gebeurt wanneer een leerling zich anders ontwikkelt dan verwacht en andere uitstroommogelijkheden blijkt te hebben.

Bij een wijziging van groep (en mentor) en/of profiel brengen wij de ouders of verzorgers en leerlingen op de hoogte.

In het tweede jaar wordt het portfolio steeds belangrijker. Met veel opleidingen zijn afspraken gemaakt dat leerlingen toegelaten worden tot een vervolgopleiding op basis van hun portfolio en een gesprek daarover.

Ouderavond en rapport

Op Ithaka is het schooljaar ingedeeld in 3 periodes. De leerlingen krijgen drie keer per jaar een rapport. In het rapport is te zien hoever de leerlingen zijn in hun traject naar de volgende school.

Voor het bespreken van de rapporten worden de ouders/verzorgers 3 keer per jaar met hun kind uitgenodigd voor 10-minuten gesprekken. De gesprekken worden gevoerd met de mentor, maar ook de vakdocenten zijn voor afspraken beschikbaar. Op de schriftelijke uitnodiging voor deze gesprekken kan een voorkeurtijd worden aangegeven en eventueel de naam van een vakdocent. We proberen met die voorkeurtijd zoveel mogelijk rekening te houden, maar we kunnen niet garanderen dat deze tijd ook werkelijk wordt aangehouden. In een tweede brief wordt dan de definitieve tijd vermeld. De rapporten worden tijdens de 10-minuten gesprekken uitgereikt.

2.8 De lessentabel

In de lessentabel die leerlingen volgen, wordt rekening gehouden met:

  • de onderwijsachtergrond die de leerlingen hebben;
  • de vakken die de leerlingen nodig hebben in hun vervolgopleiding;
  • instroom verwijst naar het eerste, uitstroom naar het tweede jaar.

De lessentabellen worden op basis van de leerlingprofielen opgesteld. De lessentabellen zijn dan ook onder voorbehoud en kunnen iets afwijken van het lesrooster daar er soms groepen samengevoegd worden. Een overzicht van de lessentabellen vindt u hieronder.

Lessentabel V-klassen

V-Instroom:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
Nederlands (NE) 11 10 10
Wiskunde (WI) 6 5 5
Creatieve vorming (CV) 4 4 4
Lichamelijke opvoeding (LO) 4 4 4
Zwemmen (ZW) 0 0 0
Drama (DR) 2 2 2
Mentoruren (MN) 5 5 3
Engels (EN) 0 0 0
Kennis der Natuur (KN) 0 0 1
Wereldoriëntatie (WO) 0 0 1
OpMaat-Uren (OMU) 0 2 2
32 32 32

V-Uitstroom:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
NE 7 7 7
WIS 4 4 4
CV 2 2 2
LO 2 2 2
ZW 2 2 2
DR 0 0 0
MN 3 3 3
EN 2 2 2
KN 1 1 1
WO 1 1 1
OMU 8 8 8
32 32 32

PRO-Uitstroom*:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
NE 6 6 6
WI 4 4 4
TE** 2 2 2
LO 2 2 2
ZW 2 2 2
PRK** 8 8 8
MN 5 3 3
EN 1 1 1
KN 1 1 1
WO 1 1 1
OMU 0 2 2
32 32 32

*PRO-Uit met Pouwer-college; alleen indien voldoende kinderen
**TE = techniek; PRK = praktijk

Lessentabellen R-klassen

R-Instroom:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
NE 14 12 12
WI 6 4 4
CV 4 2 2
LO 4 4 4
ZW 0 0 0
DR 2 2 0
MN 2 2 2
EN 0 0 0
KN 0 2 2
WO 0 2 2
OMU 0 2 4
32 32 32

R-Uitstroom:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
NE 9 9 9
WI 3 3 3
CV 2 2 2
LO 2 2 2
ZW 2 2 2
DR 0 0 0
MN 2 2 2
EN 1 1 1
KN 1 1 1
WO 2 2 2
OMU 8 8 8
32 32 32

Lessentabel Alfa-klassen

Alfa:

Vak Periode 1 Periode 2 Periode 3
Nederlands 13 13 13
Wiskunde 4 4 4
Creatieve vorming 4 4 4
Lichamelijke opvoeding 4 4 4
Zwemmen 0 0 0
Drama 0 0 0
Mentoruren 5 5 5
Engels 0 0 0
Kennis der natuur 0 0 0
Wereldoriëntatie 0 0 0
Leren leren 2 2 2
- 32 32 32

2.9 Waar gaan de leerlingen van Ithaka naar toe?

De leerlingen van Ithaka gaan bijna allemaal naar een vorm van vervolgonderwijs die aansluit bij de individuele mogelijkheden. Zoals ook de namen van de profielen al aangeven zijn dit de vervolgtrajecten voor voortgezet onderwijs en de beroeps- en arbeidsgerichte opleidingen.

Leerlingen die in Utrecht wonen blijven meestal in de stad zelf naar school gaan. Voor leerlingen uit de regio is dat afhankelijk van de mogelijkheden die de vervolgscholen in de overige gemeenten bieden.

Veel leerlingen worden doorgeschakeld naar het voortgezet onderwijs (praktijkonderwijs, vmbo, havo, vwo) in de omgeving van hun woonplaats of naar het ROC Midden Nederland. Het ROC Midden Nederland biedt een aantal aangepaste leertrajecten voor onze leerlingen met veel tijd en aandacht voor NT2-onderwijs. Het verdient de voorkeur om leerlingen aan te melden bij scholen waar die ondersteuning gegeven wordt. Er zijn steeds meer scholen waar speciale trajecten in ontwikkeling zijn. Voor leerlingen met leer- en/of opvoedingsproblemen is er de mogelijkheid om in te stromen in het Speciaal Voortgezet Onderwijs. Er is een nauw samenwerkingsverband tussen Ithaka en deze scholen.

Enkele leerlingen gaan direct na het verlaten van Ithaka werken. We vinden dit niet altijd een geschikt vervolg op Ithaka, omdat leerlingen naar ons idee dan nog niet goed genoeg voorbereid zijn op de maatschappij. In dit geval nemen we contact op met het RMC van de gemeente om te overleggen wat de juiste vervolgstappen zijn.

De leerlingen die op Ithaka komen, hebben gezien hun leeftijd vaak een andere onderwijsgeschiedenis ten opzichte van leeftijdgenoten in het Nederlandse onderwijs. Onderwijsachtergrond en leeftijd zijn belangrijke factoren bij het bepalen van de mogelijke vervolgscholen. Ithaka doet er natuurlijk alles aan om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de ontwikkelingsbehoefte en het persoonlijke potentieel en zo goed mogelijk aan te sluiten bij de vervolgschool. Soms zijn hiaten zo groot dat de mogelijkheden afwijken van wat ouders en leerlingen in eerste instantie verwachten.